Dat iemand succes wensen binnen de theaterwereld ongeluk zou brengen is algemeen bekend, zo zijn er voldoende alternatieven beschikbaar om dit stukje bijgeloof te omzeilen, denk maar aan ToiToiToi of Merde, maar één van de bekendste hiervan is "Break a leg". Maar waar komt deze toch wel vreemde uitdrukking vandaan?
"Wie weet dat een acteur bij een erg lang applaus op deze manier daadwerkelijk een been heeft gebroken."
Applaus
Er bestaan verschillende theorieën over het ontstaan van de break-a-leg wens.
Eén van deze theorieën gaat erover dat vroeger aan het eind van een toneelvoorstelling de acteurs hun applaus in ontvangst namen door de ene voet achter de andere te plaatsen en door de knieën te buigen, om zo de beenlijn te breken.
Wanneer een voorstelling op erg veel bijval van het publiek kon rekenen kon het gebeuren dat acteurs verschillende keren mochten buigen.
Wie weet dat een acteur bij een erg lang applaus op deze manier daadwerkelijk een been heeft gebroken.
"In dezelfde lijn ligt de theorie dat in de Elizabethaanse tijd er geapplaudisseerd werd door met een stoel op de grond te stampen waardoor de poot van de stoel kon breken."
De Griekse en Elizabethaanse tijd
In de tijd van de Grieken werd er aan het eind van een voorstelling niet geapplaudisseerd maar stampte het enthousiaste theaterpubliek met zijn voeten op de grond, wanneer deze vorm van applaus lang genoeg bleef duren kon het zijn dat een toeschouwer zijn been brak.
In dezelfde lijn ligt de theorie dat in de Elizabethaanse tijd er geapplaudisseerd werd door met een stoel op de grond te stampen waardoor de poot van de stoel kon breken.
"Mogelijk heeft doorheen de jaren de ene taal de andere beïnvloed en valt de oorsprong van "break a leg" terug te brengen naar de Joodse bevolking."
Richard 3
Sommige schrijven de oorsprong graag toe aan een opvoering van Shakespeare ’s Richard 3, waarbij de klassieke acteur David Garrick zo opging in zijn rol dat hij niet doorhad dat hij een breuk had opgelopen.
Hals und beinbruch, een joodse oorsprong?
In de Duitse taal wensen acteurs elkaar ook weleens "Hals- und Beinbruch" wat sterk lijkt op de Engelse variant. De herkomst van deze succeswens zou vermoedelijk liggen bij het Jiddische “hatslokhe u brokhe” wat zoveel wil zeggen als "succes en zegen". Mogelijk heeft doorheen de jaren de ene taal de andere beïnvloed en valt de oorsprong van "break a leg" terug te brengen naar de Joodse bevolking.
Hoewel de precieze oorsprong van “break a leg” nooit met zekerheid is vastgesteld, tonen de vele theorieën hoe sterk theatertradities verweven zijn met bijgeloof, taal en geschiedenis. Of de uitdrukking nu verwijst naar buigende acteurs, luid applaus uit de oudheid of een taalkundige evolutie vanuit het Jiddisch, één ding blijft duidelijk: achter deze ogenschijnlijk vreemde wens schuilt vooral een warme traditie van collegialiteit en hoop op een succesvolle voorstelling — een symbolische manier om geluk te wensen zonder het noodlot uit te dagen.